ترجمه و تفسیر سوره الرحمن (عروس قرآن)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

توضیح مختصروکوتاه پیرامون سوره الرّحمن

سوره الرّحمن پنجاه و پنجمین سوره قرآن کریم است که 78 آیه دارد و قبل از آن سوره رعد و بعد از آن سوره انسان نازل شده است. همچنین الرّحمن (به معنای بخشنده) و از اسماء الحسنی می باشد.

نام دیگر این سوره «آلاء» و لقبش عروس قرآن است.

 سوره الرحمن عروس قرآن

سوره الرحمن به دلیل داشتن برجستگی های درخشندگی ویژه به عروس قرآن معروف است، البته منظور از درخشندگی و زیبایی، نه به دلیل ظاهر و الفاظ آیات آن بلکه به دلیل مفاهیم زیبای آیات سوره الرحمن است که به عروس قرآن معروف شده است.

سوره مبارکه الرّحمن در مکه و یا در مدینه نازل شد مورد اختلاف است. گرچه مضامین این سوره نورانی نشان می دهد که این سوره درمکه نازل شده است.   زیرا فرق اساسی سور مکی و مدنی این است که سور مکی عناصر محوری شان اصول دین و خطوط کلی اخلاق و فقه است و از مسئله جهاد و بحث های مبسوط فقهی در آن نیست.

اما درسورهای مدنی که توسط پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد(صلی اللع علیه وآله) حکومتی اسلامی تشکیل شد و سیستم دفاعی تنظیم شد و امثال ذلک ، مسائل تفصیلی احکام مانند مسئله زکات و جهاد و مانند آن مطرح است.

در این سوره نورانی سخنی از زکات و جهاد  و دلک و امثالهم به میان نیامده است . لذا این خود یک دلیل است که این سوره در مکه نازل شده است.

اما در خصوص محتوای سوره الرحمن  که خداوندرحمان خود را معلم رحمانیت معرفی می کند.

انسان کریم حیائ می کند گناه کند . آیا نمیبینی که خدا تورا میبیند.

الرحمن الم القرآن ، االرحمن دوتا مفعول دارد.

در المیزان و غیر المیزان گفته شده مفعول اول محذوف

الم الانس و الجن القرآن ، فعلا در مورد انس

خلق الانسان چه نقشی دارد؟

صاحب مفردات قرآن در تفسیر خود چنین بیان می کند که خدا انسان را آفرید و قرآن یادش داد.

سيوطي هم اين روايت را در الدر المنثور از بيهقي از مولی امیرالمومنین حضرت علي (عليه‏ السلام‏) از رسول خدا (صلي ‏الله ‏عليه‏ وآله‏ وسلّم‏) نقل كرده است.

الرَّحمَن عَلَّمَ القُرآن كلمه الرّحمن همانطور كه در تفسير سوره حمد گفتيم صيغه مبالغه از رحمت است ، و بر زيادي رحمت دلالت مي‏كند ، رحمت به وسيله بذل نعمت ، و به همين جهت مناسب آمد كه در اين سوره نعمت‏ هاي عموم ي را به رخ بكشد ، چه نعمت‏هاي دنيايي که مؤمن و كافر را و چه نعمت ‏هاي آخرتي که فقط شامل مؤمنین می شود را ، و چون نام رحمان دلالت بر رحمت عمومي خدا داشت در اول اين سوره واقع شد كه در آن انواع نعمت هاي دنيوي و اُخروي كه مايه انتظام عالم انس و عالم جن است ذكر شده است .

 

+ صوت استاد پرهیزکار

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

الرَّحْمَٰنُ﴿١﴾

به نام خدا که رحمتش بی‌اندازه است و مهربانی‌اش همیشگی [خدای] رحمان (۱)

عَلَّمَ الْقُرْآنَ ﴿٢﴾

قرآن را تعلیم داد. (۲)

خَلَقَ الْإِنْسَانَ ﴿٣﴾

انسان را آفرید؛ (۳)

عَلَّمَهُ الْبَيَانَ ﴿٤﴾

به او بیان آموخت؛ (۴)

الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ ﴿٥﴾

خورشید و ماه با حسابی [منظم و دقیق] روانند؛ (۵)

وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدَانِ ﴿٦﴾

و گیاه و درخت همواره [برای او] سجده می کنند؛ (۶)

وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ ﴿٧﴾

و آسمان را برافراشت و [برای سنجش هر امر معنوی و مادی] ترازو نهاد؛ (۷)

أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ ﴿٨﴾

تا در [سنجیدن با] ترازو طغیان روا مدارید [و از مرز عدالت و انصاف مگذرید.] (۸)

وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ ﴿٩﴾

و ترازو را به عدالت برپا دارید و از ترازو مکاهید؛ (۹)

وَالْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ ﴿١٠﴾

و زمین را برای [زندگی] مردم نهاد؛ (۱۰)

فِيهَا فَاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَكْمَامِ ﴿١١﴾

در آن میوه ها و نخل ها با خوشه های غلاف دار است؛ (۱۱)

وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ ﴿١٢﴾

و دانه های با سبوس و کاه و گیاهان خوشبوست، (۱۲)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿١٣﴾

پس [ای انس و جن!] کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۱۳)

خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ ﴿١٤﴾

انسان را از گلی خشکیده مانند سفال آفرید. (۱۴)

وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ ﴿١٥﴾

و جن را از آمیزه ای [از شعله های مختلف] آتش به وجود آورد. (۱۵)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿١٦﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۱۶)

رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ ﴿١٧﴾

پروردگار دو مشرق و پروردگار دو مغرب است. (۱۷)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿١٨﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۱۸)

مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ ﴿١٩﴾

دو دریای [شیرین و شور] را روان ساخت در حالی که همواره باهم تلاقی و برخورد دارند؛ (۱۹)

بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ ﴿٢٠﴾

[ولی] میان آن دو حایلی است که به هم تجاوز نمی کنند [درنتیجه باهم مخلوط نمی شوند!] (۲۰)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٢١﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۲۱)

يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُ ﴿٢٢﴾

از آن دو دریا لؤلؤ و مرجان بیرون می آید. (۲۲)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٢٣﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۲۳)

وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ ﴿٢٤﴾

و او را در دریا کشتی های بادبان برافراشته چون کوه هاست. (۲۴)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٢٥﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۲۵)

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ ﴿٢٦﴾

همه آنان که روی این زمین هستند، فانی می شوند. (۲۶)

وَيَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ ﴿٢٧﴾

و تنها ذات باشکوه و ارجمند پروردگارت باقی می ماند. (۲۷)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٢٨﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۲۸)

يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ﴿٢٩﴾

هر که در آسمان ها و زمین است از او درخواست [حاجت] می کند، او هر روز در کاری است. (۲۹)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٣٠﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۳۰)

سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلَانِ ﴿٣١﴾

ای انس و جن! به زودی به [حساب] شما می پردازیم. (۳۱)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٣٢﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۳۲)

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ فَانْفُذُوا ۚ لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ ﴿٣٣﴾

ای گروه جن و انس! اگر می توانید از کرانه ها و نواحی آسمان ها و زمین بیرون روید، پس بیرون روید؛ نمی توانید بیرون روید مگر با نوعی توانایی و قدرت. (۳۳)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٣٤﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۳۴)

يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ ﴿٣٥﴾

بر شما شعله هایی از آتش بی دود و دود آتش آلود فرستاده خواهد شد، در نتیجه نمی توانید یکدیگر را [برای دفع عذاب] یاری دهید! (۳۵)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٣٦﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۳۶)

فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِ ﴿٣٧﴾

و ناگهان آسمان بشکافد و چون چرمی سرخ رنگ و گلگون شود. (۳۷)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٣٨﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۳۸)

فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ ﴿٣٩﴾

پس در آن روز [به علت سرعت فوق العاده حسابرسی و روشن بودن همه امور] هیچ انس و جنّی را از گناهش نپرسند. (۳۹)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٠﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۴۰)

يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِي وَالْأَقْدَامِ ﴿٤١﴾

گناهکاران به نشانه هایشان شناخته می شوند، پس آنان را به موهای پیش سرو به پاهایشان می گیرند [و به آتش می اندازند.] (۴۱)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٢﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۴۲)

هَٰذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ ﴿٤٣﴾

این همان دوزخی است که گنهکاران آن را دروغ می پنداشتند. (۴۳)

يَطُوفُونَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ حَمِيمٍ آنٍ ﴿٤٤﴾

آنان در میان آتش و آب جوشان رفت و آمد می کنند (۴۴)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٥﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۴۵)

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ ﴿٤٦﴾

و برای کسی که از مقام پروردگارش [که احاطه و تسلّط او بر ظاهر و باطن هستی است] بترسد دو بهشت است. (۴۶)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٧﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۴۷)

ذَوَاتَا أَفْنَانٍ ﴿٤٨﴾

[دو بهشتی که] دارای درختان و شاخسارهای باطراوت و انبوه است. (۴۸)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٤٩﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۴۹)

فِيهِمَا عَيْنَانِ تَجْرِيَانِ ﴿٥٠﴾

در آن دو بهشت دو چشمه ای است که همواره جاری است. (۵۰)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥١﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۵۱)

فِيهِمَا مِنْ كُلِّ فَاكِهَةٍ زَوْجَانِ ﴿٥٢﴾

در آن دو بهشت از هر میوه ای دو نوع فراهم است. (۵۲)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥٣﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۵۳)

مُتَّكِئِينَ عَلَىٰ فُرُشٍ بَطَائِنُهَا مِنْ إِسْتَبْرَقٍ ۚ وَجَنَى الْجَنَّتَيْنِ دَانٍ ﴿٥٤﴾

[بهشتیان] بر بسترهایی که آستر آنها از حریر درشت بافت است، تکیه می زنند، و میوه های رسیده آن دو بهشت [به آسانی] در دسترس است. (۵۴)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥٥﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۵۵)

فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ ﴿٥٦﴾

در آن بهشت ها زنانی هستند که فقط به همسرانشان عشق می ورزند، و پیش از آنان دست هیچ انس و جنی به آنان نرسیده است. (۵۶)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥٧﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۵۷)

كَأَنَّهُنَّ الْيَاقُوتُ وَالْمَرْجَانُ ﴿٥٨﴾

گویی آن زنان بهشتی یاقوت و مرجان اند. (۵۸)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٥٩﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۵۹)

هَلْ جَزَاءُ الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ ﴿٦٠﴾

آیا پاداش نیکی جز نیکی است؟ (۶۰)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦١﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۶۱)

وَمِنْ دُونِهِمَا جَنَّتَانِ ﴿٦٢﴾

و جز آن دو بهشت، دو بهشت دیگر [هم] هست. (۶۲)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦٣﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۶۳)

مُدْهَامَّتَانِ ﴿٦٤﴾

آن [دو بهشت دیگر] در نهایت سرسبزی اند. (۶۴)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦٥﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۶۵)

فِيهِمَا عَيْنَانِ نَضَّاخَتَانِ ﴿٦٦﴾

در آن دو بهشت دو چشمه همواره جوشان و در حال فوران است. (۶۶)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦٧﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۶۷)

فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ ﴿٦٨﴾

در آنها میوه های فراوان و درخت خرما و انار است. (۶۸)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٦٩﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۶۹)

فِيهِنَّ خَيْرَاتٌ حِسَانٌ ﴿٧٠﴾

در آنها زنانی نیکو سیرت و زیبا صورت اند. (۷۰)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٧١﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۷۱)

حُورٌ مَقْصُورَاتٌ فِي الْخِيَامِ ﴿٧٢﴾

حوریانی که در سراپرده ها مستورند. (۷۲)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٧٣﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۷۳)

لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ ﴿٧٤﴾

پیش از همسران بهشتی شان دست هیچ انس و جنّی به آنان نرسیده است. (۷۴)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٧٥﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۷۵)

مُتَّكِئِينَ عَلَىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ ﴿٧٦﴾

بر بالش های سبز و فرش های زیبا تکیه می زنند. (۷۶)

فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ﴿٧٧﴾

پس کدامیک از نعمت های پروردگارتان را انکار می کنید؟ (۷۷)

تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ ﴿٧٨﴾

همیشه سودمند و با برکت است نام پروردگار با شکوه و ارجمندت. (۷۸)

صَدَقَ اللهُ العَلیُّ العَظِیم

راست گفت خداوند بلند مرتبه و بزرگ